« قلب منكوس ، قصد نمىكند چيزى از خير را ؛ و آن قلب كافر است ، و قلبى كه در آن ، نكتهء سودا « 36 » است ، خير و شرّ در آن دست در گردن است ؛ و هريك ظاهر شود از او ، غالب مىشود بر او ، و قلبى كه مفتوح است در آن چراغهاى روشن ، خاموش نمىشود نور آن تا روز قيامت ؛ و آن قلب مؤمن است » . و نيز از آن حضرت وارد است كه فرمود : « مىيابى مردى را كه خطا نمىكند لامى را و واوى را در حال خطبه خواندن ، و از براى قلب او ظلمتى است شديدتر از ظلمت ليل مظلم ، و مىيابى كسى را كه نمىتواند تعبير نمايد از آنچه در قلب اوست به لسان خود و قلب او مىدرخشد چنان‌كه مىدرخشد چراغ » . پس « شيطان » ، متمكّن است در قلوب كفّار و مشركين به ظلمت و كفر و ضلال ، و قلوب منافقين ، مطبوع و محجوب است ، كه : وَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ « 37 » ، و : كَلَّا بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ « 38 » ؛ و طبع در اين آيه به معنى حجاب و زنگ نفاق است كه محجوب ساخته قلوب ايشان را ، و وسوسهء « ابليس » ، در صدور مؤمنين است كه غلاف قلوب ايشان است ، و آن را در قلوب ايشان راهى نيست ؛ زيرا كه قلب مؤمن ، عرش صفت است و آسمان‌سيرت ، و بيت الهى است ، و « ابليس » را در آسمان و عرش و خانهء الهى راهى نيست ، كه : « قلب المؤمن بيت اللّه » « 39 » ، و : « قلب المؤمن عرش اللّه » « 40 » . و باعث وساوس « ابليس » در صدر

--> ( 36 ) - سياه ( 37 ) - . . . خداى تعالى بر دلهايشان مهر ( نفاق ) زده است . . . : سورهء 9 آيهء 93 ( 38 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 58 رجوع شود . ( 39 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 115 سطر 15 رجوع شود : ( القلب بيت الرّبّ ) : « احاديث مثنوى » : 62 ( 40 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 111 سطر 8 رجوع شود : « جامع الاسرار » : 544 ( 1122 ) ، 557 ( 1149 ) ، « بحار الانوار » 58 : 39 ( . . . الرّحمن )